 | | Đề thi tuyển sinh ĐH môn Văn năm 2013 |
Đề thi môn Ngữ văn đã có nhiều thay đổi. Phần nghị luận từng lớp hướng đến những nội dung thuộc về lối sống, văn hóa xử sự của người Việt Nam; phần nghị luận văn học nêu ra những nhận định khác nhau về nhân vật, tác phẩm và đề nghị thí sinh bình luận.
Có thể Bộ GD-ĐT đã nhận ra thuộc tính cũ kĩ, sáo mòn của lối ra đề pa với đề nghị học vẹt, học thọc như những năm trước đây, nên đã có sự thay đổi. Tuy nhiên, chúng tôi vẫn còn nhiều băn khoăn về Đề thi và đáp án môn Văn, đặc biệt là chưa đảm bảo tính khoa học, có một số trình diễn.# Đánh đố thí sinh.
Nhiều nhận định trong Đề thi, mặc dầu được để trong dấu ngoặc kép, nhưng không được dẫn nguồn, không rõ đó là nhận định của ai, ở tài liệu nào. Ví dụ: “Về hình tượng người lính trong bài thơ Tây Tiến của Quang Dũng, có quan điểm cho rằng:người lính ở đây có dángtổng đài điện thoạidấp của các tráng sĩ thuở trước.Quan điểm khác thì nhấn mạnh:hình tượng người lính mang đậm vẻ đẹp của người đội viên thời kháng chiến chống Pháp.
Từ cảm nhận của mình về hình tượng này, anh/chị hãy bình luận những quan điểm trên” (câu 3a, đề pa thi khối C). Câu 3b, Đề khối C và câu 3a, 3b Đề khối D đều có hiện tượng rưa rứa.
Việc dẫn nguồn để bảo đảm tính chính xác, khách quan, chứ không phải là một ý chủ quan do người ra Đề “bịa” ra. Nhận định bài thơ “Vội vàng” của Xuân Diệu bộc lộ “một cái tôi vị kỉ thụ động” là hoàn toàn không có căn cứ, rất có thể do chính người ra Đề “bịa” ra (?).
Và dù rằng đã có tinh thần đổi mới trong cách ra Đề, nhưng đáp án môn Văn lại sa vào tình trạng “bình mới rượu cũ”. Đề yêu cầu bình luận nhận định về tác phẩm nhưng đáp án lại đề nghị chứng minh cho các nhận định đó, là minh họa cho các nhận định có sẵn về nhân vật, tác phẩm. Chỉ có duy nhất một ý mới là chưng nhận định “cái tôi vị kỉ bị động” về bài thơ “Vội vàng” của Xuân Diệu, nhưng đáng tiếc đây có thể là một nhận định “ảo”!
Một hiện tượng đáng lưu ý là trong hai đề pa thi khối C, D đều Đề cập đến quan niệm sống, lối sống, cách xử sự của người Việt Nam. Đề pa thi khối C: “Nhìn lại vốn văn hóa dân tộc, nhà nghiên cứu Trần Đình Hượu có nêu một nhận xét về lối sống của người Việt Nam truyền thống là: “Không tụng ca trí óc mà ca tụng sự khôn khéo. Khôn khéo là ăn đi trước, lội nước theo sau, biết thủ thế, giữ mình, gỡ được tình thế khó khăn”.
(Theo Ngữ văn 12, Tập hai, NXB Giáo dục Việt Nam, 2013, tr.160-161)
Từ nhận thức về những mặt tích cực và tiêu cực của lối sống trên, anh/chị hãy đãi đằng ý kiến sống của chính mình”.
Chúnglap dat cameratôi đã tìm đọc sờ soạng bài viết của Trần Đình Hượu hệ trọng đến nội dung Đề thi nói trên, thấy rằng những người ra Đề đã không hiểu, hoặc cố tình hiểu sai ý của tác giả.
Trong phần giới thuyết, ông viết: “Đặc sắc văn hóa dân tộc là bằng cớ về bản lĩnh sáng tạo của dân tộc đó. Sáng tạo chịu sự qui định của những điều kiện sống (cảnh ngộ địa lý, tình cảnh lịch sử…). Tuốt tuột bản lĩnh sáng tạo là ở chỗ thích nghi với những điều kiện đó, tìm ra cách chế ngự khắc phục khó khăn, lợi dụng thuận tiện để phát triển. Thành thử, ở mỗi dân tộc có những vấn đề pa thu hút tâm hồn trí tuệ, có những phạm vi dốc hết tinh dịch, có những hướng để vươn tới. Xác định những cái đó, thành tựu trong những cái đó trình bày bản lĩnh sáng tạo, biểu thị chỗ mạnh chỗ yếu trong sức sáng tạo của dân tộc”(Trần Đình Hượu.Đến đương đại từ truyền thống, Nxb Văn hóa, Hà Nội, 1996).
Nghiên cứu về “vốn” văn hóa dân tộc, Trần Đình Hượu không chỉ dừng lại ở khái niệm “lối sống” và đánh giá tính tích cực/tiêu cực một cách đơn giản, dễ dãi.
Thế nhưng người ra đề pa thi đã cố tình đơn giản hóa, lái vấn Đề sang một hướng khác đó là tính hai mặt trong cách xử sự của người Việt truyền thống.
Nội dung đáp án biểu đạt rõ việc khẳng định “tụng ca trí tuệ” là “hăng hái”, phân tách tính chất tích cực/bị động trong cách ứng xử “tụng ca sự khôn khéo”.
Ở một mặt nào đó, hai yếu tố “trí tuệ” và “khôn khéo” có sự hợp nhất, “khôn khéo” là một trình bày của “trí não”. Nguyên nhân dân đến sự lầm lẫn này là cứ liệu “ăn cỗ đi trước, lội nước theo sau” trong câu, đã bị người ra Đề tách ra, bám vào đó để phê phán mặt “bị động” của sự “khôn khéo”.
Đáp án đã “kết tội” lối sống “khôn khéo” nặng nề: “Mặt bị động của lối sống khôn khéo: chỉ biết thu lợi, cầucamera quan sátan cho mình, đẩy khó khăn, thiệt thòi cho người; ngại cụng, ngại đối mặt với thách thức; con người có nguy cơ trở nên thiển cận, nhu nhược, ích kỉ”.
Đó là những diễn dịch có thuộc tính võ đoán, mang tính chất áp đặt, hoàn toàn không có cơ sở. “Khôn khéo” không phải bao giờ cũng đi đôi với ích kỉ, hèn, thiển cận…Vậy xin hỏi có phải sống không “khôn khéo”/hay “khôn khéo” có điều kiện” thì mới không bị đánh giá là thụ động?
Thực ra nếu đọc kĩ cả câu, thì thấy Trần Đình Hượu không hề có ý phê phán gì cái gọi là “khôn khéo” của người Việt cả, thậm chí phải hiểu đó là một sự khẳng định, ghi nhận. “Biết thủ thế, giữ mình, gỡ được tình thế khó khăn” thì có gì là “bị động” và không “trí óc”?
Hiểu sai ý tác giả, tách rời câu chữ với ngữ cảnh rồi yêu cầu thí sinh bình luận về định hướng sai trái đó, quả rất xa lạ với đề nghị khoa học. Điều này tả rõ trong nội dung đáp án, khi đề nghị thí sinh “giãi bày quan điểm sống”, Bộ GD-ĐT không nêu định hướng cụ thể nào (chả lẽ đề nghị thí sinh sống không “khôn khéo”?), tỏ ra rất “thoáng”: “Thí sinh được tự do thổ lộ quan điểm sống của mình, nhưng cần phải có thái độ chân thành, nghiêm trang, cầu tiến”.
Thế nè “thành tâm, nghiêm chỉnh, cầu tiến”, quả là “chơi khó” giám khảo. Không hiểu đây là bài thi nghị luận môn Ngữ văn, hoặc bản kiểm điểm?!
thiển nghĩ, để đổi mới môn Ngữ văn trong nhà trường, không nên hội tụ vào việc thay đổi, xào xáo câu chữ trong Đề thi (vày càng làm càng rắc rối, vô ích), mà nên có sự đổi mới toàn diện, từ thuyết lí, quan niệm đến nội dung và phương pháp dạy học.
Trần Quang Đại
|
0 nhận xét:
Đăng nhận xét