Chấn hưng giáo dục từ thu hút tuấn kiệt vào ngành sư phạm

Từ xưa đến nay, bất kể trong thời kỳ nào, người đay luôn được tầng lớp kính trọng và tôn vinh. Nhà giáo dục học Tiệp Khắc vĩ đại Comenski đã viết: “Dưới ánh quạ, không có nghề nào cao quý hơn nghề dạy học”. Nghề dạy học được ví như những “kỹ sư tâm hồn” - nghề luôn được từng lớp tôn vinh và gửi gắm cả thế hệ mai sau. Giáo viên là cầu nối giữa quá khứ, ngày nay và mai sau, mang trên vai mình trọng trách truyền lại tri thức, văn hóa, đạo đức… cho các đời ngày mai. Với ý nghĩa cao cả đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khẳng định: “Không có thầy thì không có giáo dục. Không có giáo dục, không có cán bộ thì không nói gì đến kinh tế - văn hóa”. Cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng cũng đã nói: “Nghề dạy học là nghề cao quý bậc nhất trong nghề cao quý. Nghề dạy học là một nghề sáng tạo vào bậc nhất trong các nghề sáng tạo, vì nó sáng tạo ra những con người sáng tạo”. Người thầy quan trọng là vậy nhưng mới đây, Viện Khoa học giáo dục Việt Nam vừa công bố điều tra, khảo sát quan điểm cha nội tại một số tỉnh, thành đối với nghề dạy học. Kết quả quá bất ngờ vì có tới 50% thầy các cấp đáp rằng, nếu được chọn lại nghề, họ đều không muốn chọn lại nghề sư phạm! Nghề dạy học được coi là nghề cao quý nhưng bây giờ, học sinh và sinh viên theo đuổi học ngành này rất ít (Ảnh minh họa)   học trò, sinh viên quay lưng với nghề “trồng” người   Năm 1996-1997 được coi là thời kỳ “hoàng kim” của ngành sư phạm, khi Bộ GD-ĐT đưa ra quy chế miễn học phí cho học trò đăng ký vào ngành này. Sự khuyến khích đó đã khiến cho rất nhiều học sinh khá, giỏi “đầu quân” vào các trường sư phạm mỗi khi đến kỳ thi ĐH, CĐ. Sự cạnh tranh để được vào ngành sư phạm đã lên đến cao trào khi có năm, nếu thí sinh nào muốn vào khoa Toán của ĐH Sư phạm  tại đây  Hà Nội thì phải đạt 27, 28 điểm cho 3 môn thi. Tuy nhiên, vài năm trở lại đây, điểm đầu vào của thí sinh thi sư phạm trong cả nước đang có khuynh hướng giảm dần, có trường phải lấy điểm trúng tuyển bằng điểm sàn và phải tuyển hoài vọng 2 mới đủ chỉ tiêu. Không chỉ số lượng thí sinh nộp hồ sơ vào các trường sư phạm giảm sút mà chất lượng đầu vào cũng đang ở mức báo động “đỏ”. Câu nói: “Chuột chạy cùng sào mới vào sư phạm” dường như đang là nỗi ám ảnh của nhiều học trò, sinh viên. Điều quan trọng là, số lượng cũng như chất lượng học trò đăng ký vào ngành sư phạm sẽ tác động lớn đến hàng ngũ nghiêm phụ và nguồn nhân công cho giang sơn trong ngày mai. TSKH Phạm Đỗ Nhật Tiến, nguyên trợ lý Bộ trưởng GD-ĐT cho rằng: bây chừ, số lượng sinh viên thi tuyển vào các trường sư phạm ngày càng ít đi. Sinh viên sư phạm ra trường không làm đúng nghề chiếm tới 70%. TSKH Phạm Đỗ Nhật Tiến Có một thời gian dài, đất nước đã tuyển sinh được lượng lớn thí sinh đỗ đạt điểm cao vào các trường sư phạm và tuyển dụng được khá nhiều bố giỏi vào giảng dạy tại các trường học. Đó là kết quả của việc ngành Giáo dục có chính sách sinh viên đỗ vào các trường sư phạm thì không phải đóng học phí và ra trường được phân bổ công việc. Thế nhưng, trên thực tế hiện thời, nhiều sinh viên tốt nghiệp 4-5 năm vẫn không tìm được việc làm. Nhiều sinh viên tâm sự là muốn xin được dạy học ở một trường Hà Nội  tại đây  hay các thị thành khác thì phải mất đến hàng trăm triệu đồng “chạy chọt”. Có sinh viên gia đình khó khăn, không đủ tiền “chạy” nên đành gác lại giấc mơ đứng trên bục giảng và chuyển sang làm trái ngành nghề. Có những sinh viên tốt nghiệp loại giỏi, khoa Ngoại ngữ ĐH Sư phạm thì lại tìm cách xoay sở để chuyển công việc khác như thông ngôn hoặc làm cho các Đại sứ quán, tổ chức phi Chính phủ, công ty liên doanh với nước ngoài với mức lương hàng nghìn USD.   Thiếu kiền giỏi- thảm họa lớn!   Trong khi nhiều sinh viên tốt nghiệp không tìm được việc làm thì tại các vùng, miền khó khăn lại rất cần tía giỏi. Theo GS.TS Đinh Quang Báo, nguyên hiệu trưởng Trường ĐH Sư phạm Hà Nội, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu khoa học sư phạm, giờ, nghiêm đường ở các vùng miền có sự chênh lệch lớn. Số đay ở thị thành nhiều nhưng các vùng, miền khó khăn thì rất thiếu thân phụ dạy giỏi. Mặc dầu Bộ GD-ĐT đã có những chính sách khuyến khích và trả lương phụ cấp cho đay nghiến dạy ở các vùng khó khăn nhưng theo đánh giá của nhiều người, sự tương trợ vẫn chưa đủ quyến rũ họ. Vì ngoài lương và phụ cấp ra, nhiều phụ thân e ngại về điều kiện sống còn thiếu thốn, khó khăn, địa hình ở một số nơi rất hiểm trở, xa xôi nên họ chưa tình nguyện đến đây. Có những sinh viên nữ tâm can, giảng dạy ở những vùng khó khăn sẽ ít được tiếp xúc với thế giới bên ngoài nên khó lập gia đình khi tuổi xuân qua  chi tiết  nhanh. GS.TS Đinh Quang Báo Hiện thời, cả nước có hơn 1 triệu cha nội giảng dạy trải dài khắp các tỉnh, thành, vùng miền nhưng số lượng đay nghiến có trình độ, yêu nghề, sẵn sàng bám trường, bám lớp trong bất kỳ cảnh ngộ nào không được như những năm trước. Nhiều thầy chỉ dạy ở những vùng miền được một thời kì rồi sau đó lại tìm cách chuyển về những nơi có điều kiện thuận tiện hơn. Một trong những lý do chính quyết định đến việc thu hút sinh viên theo ngành sư phạm là hiện nay, mức lương của giáo viên còn thấp. Nếu một sinh viên tốt nghiệp vào giảng dạy tại một trường học, sau khi trừ phí bảo hiểm từng lớp thì tiền lương chỉ còn khoảng 2,2 triệu đồng/tháng. Mức lương này quá thấp để họ có thể sinh sống, bám trụ với nghề. Mức lương thấp cộng với kiếm việc làm khó khăn đã ảnh hưởng tới việc lôi cuốn học trò khá, giỏi đăng ký thi vào các trường sư phạm. Điều đáng báo động là khoảng vài năm trước, còn có chút ít học sinh khá, giỏi đăng ký thi vào sư phạm nhưng trong 3 năm trở lại đây, đến học sinh có học lực trung bình cũng không muốn đăng ký theo ngành này. Hiện nay, chúng ta đang đứng trước thách thức lớn là không cuốn được học trò giỏi vào ngành sư phạm và thiếu phụ thân giỏi giảng dạy ở các địa phương (kể cả những thành phố lớn) cũng như hàng ngũ thân phụ giỏi trong ngày mai. Và như vậy, việc chấn hưng giáo dục, đích đổi mới toàn diện chất lượng giáo dục sẽ khó khả thi. Đề án đổi mới cơ bản và toàn diện nền giáo dục Việt Nam do Ban truyền giáo Trung ương và Bộ GD-ĐT đề ra đã nhấn mạnh đến đổi mới chất lượng nguồn lực nghiêm phụ. Vẫn biết rằng, giang san ta còn nghèo, ngân sách Nhà nước không chỉ dành riêng cho giáo dục mà còn nhiều lĩnh vực khác. Tuy nhiên, nếu Chính phủ, Quốc hội không có những giải pháp đổi mới quyết liệt và đồng bộ trong công tác tuyển sinh, tạo việc làm và chiến lược đào tạo nguồn lực cũng như thu hút những người giỏi nhất vào ngành sư phạm thì trong ngày mai, chúng ta sẽ không có được nguồn nhân công chất lượng cao phục vụ cho sự phát triển sơn hà và hội nhập với thế giới./.