Tại sao kỹ năng nghề của cần lao Việt Nam còn yếu?

Theo ít năng lực cạnh tranh quốc gia, chỉ trong vòng 2 năm, năng lực cạnh tranh của Việt Nam đã tụt 16 hạng. Một trong duyên do chính là do chất lượng kỹ năng nghề của cần lao Việt Nam còn yếu. Rào cản hiện thời mà dạy nghề đang vướng phải chính là nhận thức chung của xã hội, coi nhẹ đào tạo lao động lành nghề mà chỉ hướng tới đào tạo đại học; chất lượng và cơ cấu đào tạo nghề chưa hiệp với thị trường, cũng như nhu cầu của doanh nghiệp. Theo ông Nguyễn Ngọc Phi, Thứ trưởng Bộ cần lao – Thương binh và tầng lớp, để thực hiện lộ trình đến năm 2015, các nước trong khu vực ASEAN công nhận khung tham chiếu trình độ của nhau, Việt Nam cần khẩn trương hoàn tất sửa đổi Luật Dạy nghề, tạo ra tầm nhìn chiến lược hơn trong việc phát triển lực lượng cần lao. Hệ thống dạy nghề là một trong những yếu tố để xây dựng mục tiêu phát triển sơn hà. Phóng viên VOV online phỏng vấn Thứ trưởng Nguyễn Ngọc Phi. Thứ trưởng Nguyễn Ngọc Phi (Ảnh: Lại Thìn) Việt Nam chưa làm tốt việc phân luồng dạy nghề  PV: Theo Thứ trưởng, đâu là căn nguyên dẫn đến tình trạng chất lượng đào tào nghề của chúng ta còn yếu?   Thứ trưởng Nguyễn Ngọc Phi: Theo  http://thietbithanglong.Vn/dich-vu/lap-dat-camera-quan-sat-gia-re-tai-ha-noi  đánh giá, chất lượng tăng trưởng của chúng ta còn thấp, trong đó có căn do năng suất cần lao thấp, cụ thể là kỹ năng của người cần lao yếu. Việt Nam có 51 triệu đứa ở độ tuổi lao động, đây là thời cơ dân số vàng. Nhưng nếu chúng ta không khai hoang được nguồn lực này sẽ rất thiệt thòi và phí phạm cho giang san. Vấn đề đặt ra trong công tác đào tạo nhân công bây chừ là sức mạnh dân tộc phải gắn với năng suất lao động. Trong đào tạo nói chung, dạy nghề nói riêng, đầu vào rất quan trọng. Ở nước ta, các bậc phụ huynh đều muốn con em mình vào đại học. Nhưng ở nhiều nước phát triển, họ đã có sự phân luồng rất sớm và rõ ràng. Học sinh học trung học cơ sở, trung học phổ biến rồi chuyển sang học nghề. Sau đó, Nhà nước có cơ chế đào tạo liên thông để người học đấu học cao hơn như đại học, thậm chí tiến sỹ. Chúng ta chưa phân luồng được tốt, vì thế có sự không cân xứng giữa cần lao trong học nghề với giải quyết năng suất cần lao trong nền kinh tế. Bên cạnh đó, chất lượng càn chưa đạt đề nghị. Ba dạy nghề là giáo viên tích hợp, giỏi về lý thuyết nhưng thực hành lại kém; cơ sở vật chất cũng chưa tương thích với ngành nghề đào tạo. Dạy  http://thietbithanglong.Vn/dich-vu/lap-dat-camera-quan-sat-gia-re-tai-ha-noi  nghề trồng nấm cho lao động nông thôn (Ảnh: Lại Thìn) Người học chưa thực sự nhiệt huyết, bởi chính sách đối với người học làm chưa tốt, tỉ dụ, học viên ra trường có tay nghề cao, nhưng lại được nhận mức lương thấp. Bên cạnh đó, trang thiết bị cho công tác dạy nghề còn lạc hậu. Tôi rất tán thành với việc báo chí đã phản ánh, đó là có tình trạng chất lượng dạy nghề ở nhiều địa phương rất kém, dạy nghề cho dân cày chưa đến nơi đến chốn, người dân sau học nghề không có việc làm, việc tổ chức dạy nghề làm theo giao kèo là chính, mang tính dịch vụ mà chưa thấy lương tâm bổn phận của những  http://thietbithanglong.Vn/dich-vu/lap-dat-camera-quan-sat-gia-re-tai-ha-noi  người tổ chức dạy nghề, người dạy và cơ quan quản lý quốc gia là chính quyền địa phương. Nhiều trường dạy nghề hiện thời không tuyển sinh được học viên. Nguyên nhân một phần là hàng ngũ nghiêm phụ chưa tốt, quản lý quốc gia yếu kém; kiểm định chất lượng, đánh giá kỹ năng nghề chưa tốt. Theo tôi, trước nhất cần khắc phục từ phía cơ quan quản lý quốc gia, cao hơn là tác động vào ý thức hệ cho tầng lớp thấy tầm quan trọng của dạy nghề và học nghề. Chính vì lẽ đó, Quyết định 630 của Thủ tướng Chính phủ ký ngày 29/5/2012 đã đưa ra nhiều giải pháp, trong đó coi quản lý quốc gia và đào tạo kiền là khâu đột phá.   Học đại học mới có “danh”    PV: Tại sao người dân chưa thực thụ đằm thắm với việc học nghề, thưa Thứ trưởng?   Thứ trưởng Nguyễn Ngọc Phi: Chỉ tiêu chiêu sinh của nhiều trường hiện thời không đạt đề nghị. Duyên cớ do thông tin đến người học chưa nhiều, do vậy còn ít học trò chọn lọc học nghề mà các em muốn vào đại học, cao đẳng là chính. Bên cạnh đó, Bộ GD-ĐT gia hạn thời gian chiêu sinh đến tháng 12, bởi thế học trò vẫn chờ hoài vọng 2, nguyện vọng 3 để vào đại học, sau đó mới tính đến học nghề. Chúng ta vẫn nặng về quan niệm phải vào đại học mới có danh, nhưng không nhận thức được rằng, đóng góp cho từng lớp bằng năng lực, tri thức, bàn tay của mình là khôn cùng quan yếu. Nên chi cần đổi mới quan niệm về cái “danh” và “thực” trong xã hội bây chừ. Việc đào tạo nghề cho lao động nông thôn cũng chưa  http://thietbithanglong.Vn/dich-vu/lap-dat-camera-quan-sat-gia-re-tai-ha-noi  đạt chỉ tiêu. Có hai nguyên cớ, đó là: các địa phương thụ động về ngân sách và do việc siết chặt quản lý chất lượng. Công tác đào tạo nghề cần xác định dạy ai thì được người đó, không đào tạo tràn lan; đào tạo xong phải có việc làm và đích đào tạo nghề cho lao động nông thôn là cần lao phải có kiến thức, kỹ năng về sinh sản, làm sao để năng suất cần lao cao hơn, từ đó thu nhập sẽ cao hơn. Bên cạnh đó, sau đào tạo phải từng bước chuyển đổi cơ cấu cần lao nông thôn từ làm ruộng sang làm dịch vụ hoặc làm nghề truyền thống, làm việc tại các khu công nghiệp và điều quan yếu là mục tiêu xây dựng nông thôn mới. Do việc siết chặt chính sách cho nên nhiều địa phương gặp khó khăn trong hoàn thành chỉ tiêu.   Phương châm “dạy ai được người đó”    PV: thời kì tới, việc đào tạo lao động nông thôn sẽ nối hướng tới những mục tiêu gì, thưa Thứ trưởng?   Thứ trưởng Nguyễn Ngọc Phi: Quyết định 630 của Thủ tướng Chính phủ đã xác định, đào tạo ai được người đó và phải gắn với việc làm. Chúng tôi hướng tới hai cách làm là đào tạo theo đơn đặt hàng và cơ sở dạy nghề cho cần lao nông thôn phải dự báo được xu hướng việc làm. Thí dụ, một xã đào tạo về chăn nuôi thì phải xác định nuôi gia súc hay gia cầm, thời kì bao lâu, học về có áp dụng ở địa phương được không… Chính quyền xã phải vào cuộc, cùng với huyện, thực hành quy hoạch ngành nghề đào tạo để người dân biết được và theo học. Điều quan trọng nữa là các doanh nghiệp phải đặt hàng với các cơ sở dạy nghề cần lao nông thôn. Nhiều địa phương không làm tốt công tác này, do đó người dân không tin vào chương chình dạy nghề, bởi vậy không đằm thắm dự. Cái này thuộc về bổn phận của chính quyền địa phương. Đúng là giờ vẫn có tình trạng khi tổ chức học nghề ở địa phương thì hôm nay người này, tương lai người khác tới học, chủ yếu để ghi danh lấy tiền tẩm bổ. Đối tượng có khi là người già, trong khi người trực tiếp sản xuất lại không học. Chúng tôi đã phát hiện và có biện pháp chấn chỉnh. Theo đó, dứt khoát cấp xã phải quy hoạch được vùng sinh sản, đặt hàng với doanh nghiệp để dạy ai được người đó, có đánh giá bằng thi cấp chứng chỉ; quản lý chặt đẹp bằng cách thi đạt đề nghị, cấp chứng chỉ rồi mới phát tiền bồi dưỡng. Bên cạnh đó, các nghệ nhân, làng nghề, doanh gia cũng được dự đạo tạo nghề, miễn  http://thietbithanglong.Vn/dich-vu/lap-dat-camera-quan-sat-gia-re-tai-ha-noi  có phương pháp sư phạm; doanh nghiệp có điều kiện vẫn được đào tạo nghề theo quy định./.  Thứ trưởng Nguyễn Ngọc Phi: Mối quan hệ đào tạo nghề hiện thời có 4 chủ thể quan trọng là cơ quan quản lý Nhà nước, cơ sở đào tạo, doanh nghiệp (người trực tiếp quản lý và dùng lao động) và rốt cục là người học – người trực tiếp lao động. Chúng ta làm sao phải hình thành được mối quan hệ chặt thực tại như cơ sở đào tạo là nhà máy, người giảng dạy là người điều hành sản xuất, sản phẩm của nhà máy là người học. Nếu giải quyết được phương châm như vậy, chúng ta sẽ có được sản phẩm tốt, chứ chẳng thể rời rạc như hiện giờ.